Ραστώνη: Τι σημαίνει;

Ραστώνη

Στην καρδιά του καλοκαιριού βρισκόμαστε, ταιριάζει να ασχοληθούμε με μια λέξη καλοκαιρινή, αφού η «θερινή ραστώνη» ή η «καλοκαιρινή ραστώνη» είναι ένα από τα δημοσιογραφικά κλισέ που εύκολα χρησιμοποιεί όποιος θέλει να χαρακτηρίσει την πλήρη αδράνεια, τη χαλαρότητα που επικρατεί το καλοκαίρι και ειδικότερα τον Αύγουστο.

Βέβαια ραστώνη, δηλαδή χαλάρωση, ραθυμία, τεμπελιά, υπάρχει και στις γιορτές, όχι μόνο το καλοκαίρι.

Η ραστώνη είναι μάλλον λόγια λέξη· ανήκει, ας πούμε, στο ψαγμένο λεξιλόγιο -που ο κ. Μπαμπινιώτης το λέει «απαιτητικό», ή τουλάχιστον εκεί ανήκε πριν γίνει κλισέ. Όταν το 2003 στις Πανελλήνιες εξετάσεις έπεσε ένα κείμενο του Βασ. Θερμού, που έκανε λόγο για «τη ραστώνη της συνεχούς εναλλαγης καναλιών, του ζάπινγκ», η επιτροπή των εξετάσεων έδωσε εκ των υστέρων διευκρίνιση για τη σημασία της λέξης -μια όχι πολύ διαφημισμένη περίπτωση «αρωγής και ευδοκίμησης».

Τα λεξικά, πάντως, δίνουν στη λέξη κυρίως αρνητικές σημασίες. «Ραθυμία, νωθρότητα» αρκείται να ορίσει το ΛΚΝ. Το πιο σύγχρονο ΜΗΛΝΕΓ δίνει δύο σημασίες: 1. Κατάσταση κατά την οποία επικρατεί πλήρης αδράνεια, η έλλειψη ζωτικότητας ή ενεργητικότητας, η χαλαρότητα, και 2. Ο βίος, η ζωή που είναι τρυφηλή.

Αρχαία είναι πάντως η λέξη, ῥᾳστώνη. Ετυμολογείται από το «ράστος» (με υπογεγραμμένη στο άλφα), που είναι υπερθετικός βαθμός του «ράδιος» (εύκολος, άνετος), το οποίο ανάγεται στο επίρρημα «ρα» (εύκολα), που το βρίσκουμε και στον ράθυμο. Από τον ράδιο και ο ραδιούργος, που αρχικά σήμαινε κάποιον που κάνει κάτι εύκολα αλλά πρόχειρα, επιπόλαιο ή τσαπατσούλη.

Στην αρχαιότητα, είχε σημασίες αρχικά και κυρίως θετικές. Σήμαινε την ευκολία, την απαλλαγή από κάτι οχληρό ή δυσάρεστο, την ανακούφιση από τον πόνο. Ραστώνη της πόσεως, στο πλατωνικό συμπόσιο, είναι η ανακούφιση από τις συνέπειες της οινοποσίας. Η λέξη πήρε επίσης τη σημασία του ελεύθερου χρόνου, αλλά σταδιακά εμφανίστηκαν και αρνητικές σημασίες, ήδη από τα χρόνια του Πλάτωνα, της νωχέλειας και της νωθρότητας δηλαδή, κι έτσι ο Δημοσθένης θεωρούσε ότι «η καθ’ημέραν ραστώνη και ραθυμία» των συμπολιτών του ήταν ανεπίτρεπτη μπροστά στην (καθιαυτού) μακεδονική απειλή.

Στην πορεία, κι αυτό μπορεί να είναι και επίδραση του χριστιανισμού, οι αρνητικές σημασίες επικράτησαν, τουλάχιστο στα λεξικά, αλλά πάντοτε υπήρχε και θετική χροιά στη ραστώνη.

Διαβάστε το πλήρες άρθρο στο : https://sarantakos.wordpress.com/2020/08/07/rastoni/

Απάντηση