‘κορονοϊός’, ‘κορωνοϊός’ ή ‘κορωναϊός’

Ετυμολογικές περιπλανήσεις χωρίς… πλάνες

Μια νέα λέξη μπήκε στην καθημερινή μας γλώσσα – δυστυχώς και στην καθημερινότητά μας: Και πολλές φορές αναρωτηθήκαμε ποιο είναι το σωστό, ‘κορονοϊός’, ‘κορωνοϊός’ ή ‘κορωναϊός’; Για να μιλήσουμε όμως για σωστό ή λάθος, πρέπει να ξεκινήσουμε από την έννοια του σωστού και του λάθους στη γλώσσα:

Ξεχνώντας την ορθογραφία, το πρώτο δίλημμα είναι: ‘κορονοϊός’ ή ‘κοροναϊός’; Και τα δύο είναι μεταφραστικά (όπως τα λέμε) δάνεια από το αγγλικό corona-virus: δανειζόμενοι, δηλαδή, τη λέξη, δεν αναπαράγουμε τον ήχο της στη γλώσσα μας (δεν λέμε ‘κοροναβάιρους’) αλλά μεταφράζουμε, στην περίπτωση αυτή, το αγγλικό virus με το ‘ιός’, και λέμε ‘κοροναϊός’ ή ‘κορονοϊός’. Ο τύπος ‘κοροναϊός’ διατηρεί τη μορφή του πρώτου αγγλικού συνθετικού όπως είναι: corona- = ‘κορονα-’. Ο τύπος ‘κορονοϊός’ προσαρμόζει το πρώτο συνθετικό σε έναν παλιό και γνωστό κανόνα της ελληνικής, βάσει του οποίου σε χιλιάδες ελληνικές σύνθετες λέξεις, ανάμεσα στο πρώτο και το δεύτερο συνθετικό, παρεμβάλλεται το φωνήεν ‘-ο-’: λέμε ‘γυναικ-ό-παιδα’ και όχι ‘*γυναικά-παιδα’. Άρα, πιο σύμφωνος με τους κανόνες σύνθεσης της ελληνικής είναι ο τύπος ‘κορονοϊός’.

Πάμε στην ορθογραφία: ‘κορώνα’ ή ‘κορόνα’; Με <ο> μας λέει το Λεξικό της κοινής νεοελληνικής του Ινστιτούτου, εφαρμόζοντας την ορθογραφική αρχή της απλουστευμένης γραφής των δανείων. Πράγματι, η λέξη ‘κορόνα’ είναι δάνειο από το ιταλικό corona, επομένως δεν έχει κανένα λόγο να γραφεί με την περιπλοκότερη γραφή <ω>. Μα εδώ κάποιοι εκφράζουν την αντίρρησή τους: «Το ιταλικό corona», μας λένε, «προέρχεται από το αρχαίο ελληνικό ‘κορώνη’, επομένως ας κρατήσουμε την ορθογραφία του μακρινού προγόνου της λέξης κορόνα, κι ας γράψουμε ‘κορώνα’».

Εύκολο αντεπιχείρημα: Η λέξη ‘πιλότος’ προέρχεται από το ιταλικό piloto. Θα τη γράφαμε ποτέ ‘πηλώτος’, επειδή το ιταλικό piloto προέρχεται από παλιό ελληνικό τύπο ‘*πηδώτης’; Προφανώς όχι. Επομένως ‘κορονοϊός’, πιο σύμφωνο με τους κανόνες της ελληνικής από το ‘κοροναϊός’, όπως είδαμε παραπάνω, και με <ο>, ως δάνειο από μια ιταλική λέξη, ανεξάρτητα από την απώτερη ελληνική καταγωγή της.

Προσέχουμε, λοιπόν, από τον επικίνδυνο κορονοϊό Covid-19, και ακολουθούμε αυτά που μας λένε οι ειδικοί επιστήμονες για την αντιμετώπισή του, αλλά, ευτυχώς ακίνδυνα, συζητάμε για τη σωστή απόδοση της λέξης στη γλώσσα μας…

Πηγή: http://ins.web.auth.gr/index.php?lang=el

Απάντηση